IEA Dünya Enerji Görünümü 2025 raporunda, enerji güvenliği tehditlerine karşı işbirliği çağrısı yaptı
ForInvest – Uluslararası Enerji Ajansı’nın Dünya Enerji Görünümü 2025 raporu, dünya çapındaki ülkelerin benzeri görülmemiş bir yakıt ve teknoloji yelpazesinde acil enerji güvenliği tehditleri ve artan uzun vadeli risklerle karşı karşıya olduğunu ortaya koydu. Enerji jeopolitik gerilimlerin merkezine yerleşerek ekonomik ve ulusal güvenliğin temel meselesi haline geldi.
Rapor, geleneksel petrol ve gaz arz güvenliğine ilişkin risklere ek olarak, yüksek pazar konsantrasyonu nedeniyle kritik mineraller için tedarik zincirlerinde ciddi savunmasızlıkların bulunduğunu vurguladı. Tek bir ülke, enerjiyle ilgili 20 stratejik mineralden 19’u için ortalama yüzde 70’lik pazar payıyla baskın rafinör konumunda. Bu mineraller şebeke ağları, bataryalar ve elektrikli araçlar için hayati önemdeyken, yapay zeka çipleri, jet motorları ve savunma sistemlerinde de kritik rol oynuyor.
IEA İcra Direktörü Fatih Birol, “Son onlarca yıldaki enerji dünyasının tarihine baktığımızda, enerji güvenliği gerilimlerinin aynı anda bu kadar çok yakıt ve teknolojiye uygulandığı başka bir dönem yok” dedi.
Elektrik modern ekonomilerin merkezinde yer alıyor ve elektrik talebi tüm senaryolarda genel enerji kullanımından çok daha hızlı büyüyor. Elektrik şu anda küresel nihai enerji tüketiminin sadece yüzde 20’sini oluştururken, küresel ekonominin yüzde 40’ından fazlasını oluşturan sektörler için temel enerji kaynağı konumunda.
Veri merkezleri ve yapay zekadan kaynaklanan hızlı talep artışı gelişmiş ekonomilerde de elektrik kullanımını artırıyor. Veri merkezlerine yapılan küresel yatırımın 2025’te 580 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Bu rakam küresel petrol arzına harcanan 540 milyar doları aşıyor.
Elektrik üretimi yatırımları 2015’ten bu yana yüzde 70’e yakın artarken, yıllık şebeke harcamaları bu hızın yarısından daha düşük bir oranda yükseldi.
Yenilenebilir enerji tüm senaryolarda güneş enerjisi öncülüğünde diğer büyük enerji kaynaklarından daha hızlı büyüyor. Rapor, 2035’e kadar küresel enerji tüketimi artışının yüzde 80’inin yüksek kaliteli güneş ışınımına sahip bölgelerde gerçekleşeceğini gösteriyor.
2030’a kadar yaklaşık 300 milyar metreküp yeni yıllık LNG ihracat kapasitesi devreye girecek ve bu mevcut küresel LNG arzında yüzde 50’lik artışa yol açacak.
Yaklaşık 730 milyon insan hala elektriksiz yaşıyor ve yaklaşık 2 milyar kişi insan sağlığına zararlı yemek pişirme yöntemlerine güveniyor.
